Prawo gospodarcze – czym jest?

Na wstępie trzeba zaznaczyć, że pojęcie „prawa gospodarczego” wbrew pozorom nie odnosi się do żadnej szczegółowej dziedziny prawodawstwa ani konkretnej, wybranej regulacji prawnej. Pojęcie to ma przede wszystkim wymiar doktrynalny. Prawo gospodarcze https://www.pgpw.pl/prawo-gospodarcze/ jest zespołem norm, które regulują status prawny przedsiębiorców oraz wykonywaną przez nich działalność gospodarczą i będących jej następstwem relacji z innymi podmiotami – państwem, przedsiębiorcami oraz konsumentami. Zakres znaczeniowy tego pojęcia jest zatem niezwykle szeroki, a w skład prawa gospodarczego wchodzą wszystkie regulacje prawne (ustawy, rozporządzenia, dyrektywy itd.), które dotyczą jakiegokolwiek obszaru działalności gospodarczej. Oznacza to zatem, że do prawa gospodarczego zalicza się np. akty prawne regulujące:

– sposób zawierania umów pomiędzy przedsiębiorstwami (ustawa Kodeks cywilny),

– sposób zakładania spółek kapitałowych i osobowych, zasady ich działania oraz zakres kompetencji i obowiązków poszczególnych organów tych spółek (ustawa Kodeks spółek handlowych),

– sposób podejmowania i zakończenia działalności gospodarczej (ustawa Prawo przedsiębiorców).

Oczywiście, przepisów tych jest znacznie więcej. Pozostałe dotyczą np. sposobu ewidencjonowania operacji gospodarczych w jednostce (ustawa o rachunkowości, rozporządzenie w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów), czy sposobu ustalania przez osoby fizyczne i prawne zobowiązań wobec państwa z tytułu podatku dochodowego (ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych).

Najważniejsze rodzaje prawa gospodarczego – prawo publiczne i prywatne

Zgodnie z typologią dominującą w literaturze przedmiotu, wyróżnia się następujące obszary prawa gospodarczego:

– prawo gospodarcze publiczne,

– prawo gospodarcze prywatne.

Na prawo gospodarcze publiczne składa się zbiór regulacji prawnych normujących sposób oddziaływania państwa oraz jego organów na sferę gospodarczą. Prawo gospodarcze publiczne porusza zatem m.in. takie zagadnienia, jak: zakres wpływu państwa na prowadzoną politykę gospodarczą czy zasady funkcjonowania systemu gospodarczego w Polsce.

Zasady prawa gospodarczego publicznego zostały określone w Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. – ich trzon dotyczy podmiotów gospodarczych (przedsiębiorców) oraz nakłada na państwo obowiązek bezwzględnego przestrzegania następujących zasad:

– wolności gospodarczej,

– samodzielności gospodarczej oraz finansowej,

– równości podmiotów gospodarczych wobec prawa,

– dobrowolności zrzeszania się pracowników, pracodawców, konsumentów etc.

Drugim ważnym obszarem prawa gospodarczego jest, jak już wspomniano, prawo gospodarcze prywatne. Jest to gałąź prawa prywatnego, której zadaniem jest regulacja stosunków prawnych zachodzących między uczestnikami wolnorynkowego obrotu gospodarczego (są to tzw. majątkowe stosunki gospodarcze). Wszystkie normy wchodzące w skład tej gałęzi prawa oparte są na zasadzie wzajemnej równorzędności oraz autonomiczności podmiotów będących uczestnikami obrotu gospodarczego.