Wysoki cukier a nowotwory: jak zmienia się odporność w cukrzycy typu 1

Podwyższony poziom glukozy we krwi może przeprogramowywać limfocyty T tak, że skuteczniej hamują rozwój guzów – wynika z badań na myszach opublikowanych w „The Journal of Immunology”. Odkrycie może pomóc w projektowaniu nowych immunoterapii nowotworów, ale nie oznacza, że hiperglikemia jest dla kogokolwiek korzystna.

Zagadka niższego ryzyka nowotworów

Od pewnego czasu wiadomo, że cukrzyca typu 1 (T1D) wiąże się z mniejszym ryzykiem niektórych nowotworów, takich jak czerniak, rak piersi czy rak jelita grubego. Dlaczego tak się dzieje, nie było jednak jasne. Autorzy nowej pracy zaczęli od porównania trzech grup myszy: zwierząt z hiperglikemią, odpowiadającą nieleczonej T1D, myszy z cukrzycą leczonych insuliną oraz myszy o prawidłowym poziomie cukru.

Okazało się, że guzy rosły najwolniej u zwierząt z wysokim poziomem glukozy. Naukowcy sprawdzili więc, co dzieje się w ich układzie odpornościowym.

Limfocyty T z większą skutecznością

U myszy z hiperglikemią było więcej limfocytów T, a do tego lepiej radziły sobie one z walką z nowotworem. Badacze przypuszczają, że wysoki poziom cukru sprzyja utrzymywaniu w organizmie większej liczby komórek odpornościowych o charakterze zapalnym, co wzmacnia ich zdolność do zwalczania guza. Gdy myszy z cukrzycą dostawały insulinę i poziom glukozy się obniżał, ta przewaga znikała.

Zespół porównał też limfocyty z trzech grup zwierząt, by wskazać, co za to odpowiada. W komórkach od myszy z hiperglikemią intensywniej działał pewien szlak sygnałowy – w tytule publikacji określony jako oś IGF1–IGF1R – który przyczyniał się do silniejszej kontroli wzrostu guza. Co istotne, podobne nasilenie tego szlaku stwierdzono w komórkach odpornościowych z krwi osób z hiperglikemią.

Jak podkreśla w komunikacie dr Anamika Bose z National Institute of Pharmaceutical Education and Research w Indiach, starszy autor badania: „Nasze nowe rozumienie roli tego szlaku daje nam nowe sposoby opracowywania immunoterapii opartych na limfocytach T dla chorych na raka”.

Co to oznacza w praktyce

Na razie to badania podstawowe, prowadzone głównie na myszach, z jedynie wstępnym potwierdzeniem w komórkach ludzkiej krwi. Nie istnieje żadna terapia oparta na tym odkryciu i trudno przewidzieć, kiedy mogłaby powstać. Pomysł badaczy polega na tym, by naśladować korzystne zmiany w limfocytach T w nowych lekach, i to dla wszystkich pacjentów onkologicznych, nie tylko chorych na cukrzycę.

Dla polskich czytelników ważne są przede wszystkim dwie rzeczy:

• Nie wolno wyciągać z tego wniosku, że wysoki cukier chroni przed rakiem. Nieleczona cukrzyca jest groźna i prowadzi do poważnych powikłań. Osoby z cukrzycą powinny nadal stosować leczenie zalecone przez lekarza, w tym insulinę.
• Wyniki mają znaczenie uniwersalne. Badanie przeprowadzono poza Polską i UE, ale mechanizmy działania układu odpornościowego są takie same na całym świecie. Jeśli kierunek się potwierdzi, ewentualne nowe terapie przechodziłyby standardowe badania kliniczne i procedury dopuszczenia do obrotu, także w Unii Europejskiej.

Immunoterapie wykorzystujące własne komórki odpornościowe pacjenta to jeden z szybko rozwijających się kierunków leczenia onkologicznego. Zrozumienie, co sprawia, że limfocyty T lepiej zwalczają guzy, może więc być cenną wskazówką dla przyszłych badań – nawet jeśli droga od laboratorium do gabinetu lekarskiego jest jeszcze długa.

Źródło: Medical Xpress – „Immune changes linked to diabetes could guide development of new cancer treatments”