Raport o pandemii w Wielkiej Brytanii: testy i śledzenie zawiodły
Brytyjska komisja badająca przebieg pandemii COVID-19 uznała w siódmym raporcie, że wczesne próby powstrzymania wirusa były skazane na porażkę. System testowania, śledzenia kontaktów i izolacji mógł bowiem obsłużyć tylko niewielką liczbę zakażeń. W 245-stronicowym dokumencie ocenono też kontrolę granic i aplikacje do ostrzegania o kontakcie z zakażonym.
System, który nie nadążał
Po tym jak w połowie marca 2020 roku w Wielkiej Brytanii zrezygnowano z testowania i śledzenia kontaktów w społeczności, wirus rozprzestrzeniał się niemal bez przeszkód. Według komisji kosztowało to ludzkie życie. Ministrowie tłumaczyli decyzję tym, że możliwości testowania zostały przekroczone. Dwa miesiące później ruszył NHS Test and Trace, który z czasem stał się jednym z największych na świecie programów testowych w przeliczeniu na mieszkańca. W czasie pandemii wydano na testowanie, śledzenie i izolację ponad 30 mld funtów w całej Wielkiej Brytanii. Gdy system już działał, był skuteczny.
W pierwszych miesiącach cztery kraje Zjednoczonego Królestwa były jednak „praktycznie ślepe” na tempo szerzenia się choroby. Komisja uważa, że brak sprawnego systemu, razem z innymi zaniedbaniami, sprawił, że potrzebne stały się ostrzejsze środki, w tym lockdown i zamykanie szkół.
Przewodnicząca komisji, baronowa Hallett, podkreśliła, że kraj powinien być lepiej przygotowany i uczyć się od państw, które zmierzyły się wcześniej z ogniskami innych chorób zakaźnych, takich jak SARS. Hongkong, Korea Południowa, Singapur i Tajwan miały gotowe systemy, a Wielka Brytania przed pandemią przeprowadziła ćwiczenia Cygnus (grypa) i Alice (MERS). Wskazały one problemy z testowaniem, śledzeniem i izolacją, ale wnioski najwyraźniej nie zostały w pełni wdrożone. Raport pyta też, czy od początku nie należało wykorzystać laboratoriów szpitali, uczelni i firm prywatnych zamiast opierać się na 12 laboratoriach rządowych.
Izolacja bez wsparcia i otwarte granice
Osoby objęte izolacją często czuły się pozostawione same sobie, bo brakowało im pomocy praktycznej i finansowej. Z wczesnych szacunków wynikało, że mniej niż połowa zakażonych przestrzegała zasad. W odpowiedzi wprowadzono kary do 10 tys. funtów, które część ekspertów uznała za przynoszące odwrotny skutek. Umożliwiono też pobieranie zasiłku chorobowego. Dopiero we wrześniu w Anglii, a później w Szkocji i Walii, pojawiły się świadczenia po 500 funtów dla osób o niskich dochodach. Zabrakło także pomocy w zakupach i wykupywaniu leków dla tych, którzy nie mieli kogo o to poprosić.
Surowo oceniono również politykę granic. Zawieszenie wszystkich lotów z Chin w lutym 2020 roku mogło dać więcej czasu na przygotowanie szpitali, ale do tego nie doszło. Według raportu kraj nie miał jasnej strategii kontroli granic, co postawiło go w „skrajnie podatnej” sytuacji. Do kwietnia 2020 roku 93% państw wprowadziło takie środki jak zawieszenie lotów czy ograniczenia podróży. Wielka Brytania poprosiła jedynie przyjezdnych z obszarów wysokiego ryzyka o 14-dniową samoizolację, a kolejne rozwiązania wprowadziła dopiero w czerwcu. Komisja zaleca, by w przyszłej pandemii kontrole graniczne uruchamiać od najwcześniejszego etapu.
Aplikacje i „pingdemia”
Aplikacje na smartfony oceniono pozytywniej. Raport powołuje się na amerykańskie badanie modelowe, według którego przy korzystaniu z aplikacji przez 75% ludzi liczba zakażeń spadała o co najmniej połowę. Wadą było to, że powstały trzy osobne aplikacje: dla Anglii i Walii, dla Szkocji oraz dla Irlandii Północnej i Republiki Irlandii. Komisja twierdzi, że pochłonęło to cenny czas, i zaleca stworzenie jednego narzędzia dla całego kraju. Podkreśla też, że takie programy muszą być jak najdokładniejsze, aby ludzie im ufali.
Latem 2021 roku, gdy łagodzono restrykcje, w ciągu tygodnia powiadomienie o konieczności izolacji dostało około 7% dorosłych Brytyjczyków. Media nazwały to „pingdemią”. Według szacunków brytyjskiego ministerstwa finansów mogło to obniżyć wzrost gospodarczy w tym miesiącu nawet o 0,3%.
Co z tego wynika dla Polski
Raport dotyczy Wielkiej Brytanii i nie ocenia działań polskich władz, ale część wniosków ma charakter ogólny. Dotyczy to zwłaszcza tego, że zdolności testowe i śledzenie kontaktów trzeba budować, zanim pojawi się kryzys, oraz że izolacja działa lepiej, gdy ludzie dostają realne wsparcie. W Polsce także korzystano z aplikacji do ostrzegania o kontakcie z zakażonym (ProteGO Safe), a wiele krajów UE miało podobne rozwiązania. Brytyjskie doświadczenia pokazują, że dla ich skuteczności liczy się zaufanie użytkowników i dokładność.
Dla czytelnika to też sygnał, jak państwa wyciągają wnioski po pandemii. Zalecenia komisji, takie jak wspólne narzędzie cyfrowe i wcześniejsza kontrola granic, mogą wpłynąć na przygotowania do kolejnych zagrożeń zdrowotnych, także poza Wielką Brytanią.
Źródło: BBC News – „Covid inquiry report: key findings on testing, tracing and ‘the pingdemic’”



